6

1

1

1

1

Đám cưới nhân viên, phong bì đám tang, chuyến nghỉ mát cả công ty, tiền hỗ trợ lúc người nhà nằm viện, thưởng con nhân viên học giỏi. Những khoản này chi vì tình người, và luật cho tính vào chi phí. Chỉ có một mức khống chế Sếp cần nhớ, và một cách tính mà nhiều nơi tính sai.

1. Căn cứ pháp lý đang áp dụng

1. 1.1. Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 116/2025/QH15, Luật số 127/2025/QH15, Luật số 133/2025/QH15, Luật số 141/2025/QH15, Luật số 143/2025/QH15 và Luật số 09/2026/QH16), hiệu lực 01/10/2025.
2. 1.2. Nghị định 320/2025/NĐ-CP, hiệu lực 15/12/2025. Điểm d khoản 4 Điều 10 quy định mức khống chế của khoản chi phúc lợi.
3. 1.3. Thông tư 20/2026/TT-BTC, hiệu lực 12/03/2026, áp dụng từ kỳ tính thuế 2025. Thông tư này thay toàn bộ Thông tư 78/2014 và Thông tư 96/2015.

Kế toán nào còn dẫn điểm 2.30 Thông tư 96/2015 cho khoản phúc lợi thì đang dẫn văn bản hết hiệu lực. Nội dung mức khống chế giữ như cũ, nhưng căn cứ phải ghi lại cho đúng: điểm d khoản 4 Điều 10 Nghị định 320/2025/NĐ-CP.

2. Mức khống chế: một tháng lương bình quân

Nguyên văn Nghị định 320/2025/NĐ-CP: phần chi cho các khoản có tính chất phúc lợi trực tiếp cho người lao động vượt quá 01 tháng lương bình quân thực tế thực hiện trong năm tính thuế thì không được trừ.

Cách tính đúng:

1. 2.1. Một tháng lương bình quân bằng tổng quỹ tiền lương thực hiện trong năm chia 12 tháng.
2. 2.2. Đây là mức cho toàn bộ doanh nghiệp trong cả năm, không phải mức cho từng người.
3. 2.3. Lấy quỹ lương thực hiện, tức số đã chi thật, không phải quỹ lương theo kế hoạch.

Ví dụ: cả năm công ty chi lương 2 tỷ 400 triệu. Một tháng lương bình quân là 200 triệu. Tổng các khoản phúc lợi trong năm tới 240 triệu thì 40 triệu phần vượt bị loại, 200 triệu còn lại được trừ.

Đây là mức gộp. Nhiều Sếp tính riêng từng khoản rồi thấy khoản nào cũng nhỏ, tới cuối năm cộng lại mới vượt. Nên theo dõi tổng phúc lợi ngay từ đầu năm, đừng chờ quyết toán.

3. Mười khoản được xếp vào phúc lợi

Nghị định 320/2025/NĐ-CP liệt kê rõ, Sếp đối chiếu cho đúng:

1. Chi đám hiếu, hỷ của bản thân và gia đình người lao động.
2. Chi nghỉ mát.
3. Chi hỗ trợ điều trị, khám bệnh, chữa bệnh.
4. Chi hỗ trợ bổ sung kiến thức học tập tại cơ sở giáo dục, cơ sở hoạt động giáo dục nghề nghiệp.
5. Chi hỗ trợ gia đình người lao động bị ảnh hưởng bởi thiên tai, địch họa, tai nạn, ốm đau.
6. Chi khen thưởng con của người lao động có thành tích tốt trong học tập.
7. Chi hỗ trợ chi phí đi lại ngày lễ, tết.
8. Chi bảo hiểm tai nạn, không bao gồm bảo hiểm tai nạn bắt buộc theo pháp luật chuyên ngành.
9. Chi bảo hiểm sức khỏe.
10. Chi bảo hiểm tự nguyện khác cho người lao động.

Lưu ý về bảo hiểm: bảo hiểm tai nạn bắt buộc theo pháp luật chuyên ngành không nằm trong nhóm phúc lợi, nên không bị tính vào mức khống chế. Xếp lẫn hai loại là tự làm hẹp phần được trừ của mình.

4. Bộ chứng từ cho từng nhóm

Quy chế phúc lợi là tờ gốc. Không có quy chế thì mỗi lần chi đều phải giải trình riêng, và khoản chi dễ bị coi là chi hộ cá nhân. Một bản quy chế hai trang, giám đốc ký, dùng được nhiều năm.

Từ 5 triệu đồng trở lên phải chuyển khoản theo Nghị định 320/2025/NĐ-CP. Chi nghỉ mát, mua bảo hiểm gần như luôn vượt mức này.

5. Thuế thu nhập cá nhân của người nhận

Đây là câu hỏi đi kèm mà nhiều nơi bỏ qua. Khoản phúc lợi ghi rõ tên từng người nhận thì về nguyên tắc là thu nhập của người đó và phải xét tính thuế thu nhập cá nhân. Khoản chi mang tính tập thể, không xác định được của ai, như tiệc cuối năm hay chuyến nghỉ mát chung, thì khác.

Ranh giới này ảnh hưởng tới số thuế của nhân viên, nên Sếp nhắn tụi mình xem theo từng khoản cụ thể trước khi chi. Đừng để tới lúc quyết toán thuế thu nhập cá nhân mới phát hiện.

6. Hạch toán

Định khoản dưới đây áp theo chế độ kế toán doanh nghiệp, Thông tư 99/2025/TT-BTC, ban hành 27/10/2025, hiệu lực 01/01/2026, thay Thông tư 200/2014/TT-BTC. Các chế độ khác ghi khác nhau:

1. 6.1. Doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC (ban hành 26/08/2016, còn hiệu lực): dùng tài khoản 642 Chi phí quản lý kinh doanh gộp cả bán hàng và quản lý, không có tài khoản 641 riêng; chi phí sản xuất theo dõi ở tài khoản 154.
2. 6.2. Doanh nghiệp siêu nhỏ theo Thông tư 58/2026/TT-BTC (ban hành 25/05/2026, hiệu lực 01/07/2026, thay Thông tư 132/2018): không ghi sổ kép, ghi một dòng vào sổ chi tiết chi phí.
3. 6.3. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh theo Thông tư 152/2025/TT-BTC (ban hành 31/12/2025, hiệu lực 01/01/2026, thay Thông tư 88/2021): không dùng tài khoản kế toán, ghi vào sổ chi tiết doanh thu và chi phí mẫu S2c-HKD.
4. 6.4. Hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã theo Thông tư 71/2024/TT-BTC (hiệu lực 07/10/2024, áp dụng cho năm tài chính từ 01/01/2025, thay Thông tư 24/2017). Đơn vị hành chính, sự nghiệp theo Thông tư 24/2024/TT-BTC (ban hành 17/04/2024, hiệu lực 01/01/2025). Tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài theo quy định riêng của Ngân hàng Nhà nước. Doanh nghiệp bảo hiểm, công ty chứng khoán, quỹ đầu tư, tổ chức tài chính vi mô có chế độ kế toán riêng theo ngành.
5. 6.5. Năm tài chính 2025 vẫn ghi theo Thông tư 200/2014/TT-BTC hoặc Thông tư 133/2016. Thông tư 200 hết hiệu lực từ 01/01/2026.

Bảng tra đầy đủ có ngày ban hành, ngày hiệu lực và trạng thái từng văn bản: Chế độ kế toán nào đang áp dụng cho ai.

Trạng thái hiệu lực nêu trên tra ngày 27/09/2026 tại Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật (vbpl.vn) và Công báo Chính phủ (congbao.chinhphu.vn). Sếp tự kiểm lại theo số hiệu khi dùng ở thời điểm khác.

6.6. Chi trực tiếp bằng tiền

1. 6.6.1. Nợ tài khoản 642 hoặc 641, 627
2. 6.6.2. Có tài khoản 112 hoặc 111

6.7. Chi từ quỹ khen thưởng, phúc lợi đã trích

1. 6.7.1. Nợ tài khoản 353
2. 6.7.2. Có tài khoản 112 hoặc 111

Khoản chi từ quỹ 353 do doanh nghiệp trích từ lợi nhuận sau thuế thì không đưa vào chi phí được trừ nữa, vì phần đó đã nằm sau thuế. Đưa cả hai lần là tính trùng.

7. Năm lỗi làm mất khoản phúc lợi

1. Không có quy chế phúc lợi, hoặc quy chế không ghi khoản đang chi.
2. Không theo dõi tổng phúc lợi trong năm, tới quyết toán mới biết vượt một tháng lương bình quân.
3. Tính mức khống chế theo từng người thay vì theo tổng quỹ lương của doanh nghiệp.
4. Thiếu danh sách người nhận có chữ ký, chi mà không chứng minh được ai nhận.
5. Chi tiền mặt từ 5 triệu đồng, nhất là khoản nghỉ mát và bảo hiểm.

8. Việc cần làm ngay trong tuần này

1. Mở quy chế phúc lợi ra đối chiếu với mười khoản ở mục 3, thiếu khoản nào đang chi thật thì bổ sung.
2. Cộng tổng phúc lợi đã chi từ đầu năm, chia cho quỹ lương, xem còn cách mức trần bao nhiêu.
3. Tách riêng bảo hiểm tai nạn bắt buộc ra khỏi nhóm phúc lợi, để không bị tính vào mức khống chế.
4. Soát lại các lần chi đã có, xem đủ quyết định và danh sách người nhận chưa.
5. Đổi cách chi: mọi khoản từ 5 triệu đồng đều chuyển khoản.

Phúc lợi là khoản Sếp chi để giữ người. Giữ đủ giấy thì khoản đó vừa giữ được người, vừa giữ được quyền trừ khi tính thuế.

Sếp gửi tụi mình bảng phúc lợi đã chi từ đầu năm, tụi mình tính giúp mức còn lại trước khi tới mùa lễ tết, để Sếp biết chi tới đâu là vừa.

Tải văn bản mẫu — điền là dùng được ngay

Tụi mình soạn sẵn chín biểu mẫu dưới đây theo đúng các văn bản đang còn hiệu lực tại ngày 28/09/2026. Sếp bấm vào tên là tải về, mở bằng Word hoặc Google Docs, điền vào chỗ có dấu chấm là dùng được. Tải không mất phí, không cần đăng ký.

Đọc thêm: khám sức khoẻ định kỳ cho người lao động là nghĩa vụ bắt buộc theo Điều 21 Luật An toàn, vệ sinh lao động 84/2015/QH13. Điểm d khoản 4 Điều 10 Nghị định 320/2025 không kể tên khoản này trong danh sách phúc lợi, nên tụi mình đề xuất không cộng vào mức khống chế 01 tháng lương; chưa có văn bản nói thẳng, Sếp muốn chắc thì hỏi cơ quan thuế quản lý bằng văn bản. Bảng giá và thuế thu nhập cá nhân của khoản này xem tại bài Chi phí khám sức khoẻ định kỳ cho người lao động.

Đọc thêm: quà Trung thu, quà Tết bằng hiện vật tặng người lao động cũng cộng vào mức khống chế này; cách lập hoá đơn, chứng từ và ví dụ số xem bài quà tặng khách hàng, nhân viên: hoá đơn, thuế, chứng từ.

Nhớ một câu: Phúc lợi cho nhân viên là cách giữ người rẻ nhất — miễn là có đủ chứng từ, không thì phúc lợi thật lại biến thành chi phí không được trừ, công ty vừa mất người vừa mất tiền thuế.

Bảng tra đủ 24 khoản lương, phụ cấp, thưởng, phúc lợi năm 2026 (chịu thuế, đóng bảo hiểm, được trừ chi phí, kèm bản PDF và Excel): xem bài Checklist 2026: lương, phụ cấp, thưởng, phúc lợi.

Bước tiếp theo

• Mở cổng khách hàng, không mất phí. Sếp chỉ cần mã số thuế là vào được hotro.tckn.vn, xem hồ sơ, việc cần làm và tình trạng chứng từ hiện tại của công ty mình.

Cần người xem cùng. Sếp gửi tụi mình hồ sơ hoặc chứng từ liên quan, tụi mình soát giúp, hoặc hẹn một buổi tại tckn.vn/hen-gap-tu-van.

Miễn trừ trách nhiệm

Bài viết chỉ mang tính chất chia sẻ kinh nghiệm và phổ biến kiến thức. Không thay thế cho tư vấn pháp lý chính thức. Người đọc nên tự tìm hiểu văn bản pháp luật hiện hành hoặc liên hệ cơ quan chức năng, luật sư hoặc chuyên gia để được tư vấn cụ thể. Việc áp dụng thông tin trong bài viết là tự nguyện và người áp dụng tự chịu trách nhiệm.

#tuanthuthue
#hoachdinhthue
#taichinhkhoinghiep
#chiphiduoctru
#thuetndn

8

1

1

1

1

Cùng một khoản chi, hộ kinh doanh ghi một kiểu, công ty nhỏ ghi kiểu khác, hợp tác xã lại khác nữa. Nhiều Sếp đọc hướng dẫn trên mạng rồi ghi theo, tới lúc kiểm tra mới biết mình đang dùng chế độ kế toán không phải của mình.

Năm 2026 là năm đổi nhiều nhất từ trước tới nay: Thông tư 200/2014 đã hết hiệu lực, có thông tư mới cho doanh nghiệp, cho hộ kinh doanh, cho doanh nghiệp siêu nhỏ. Bài này là bảng tra để Sếp biết mình thuộc loại nào, dùng văn bản nào.

Ngày tra: 27/09/2026. Bảng này có hạn dùng, quá ba tháng thì tra lại.

1. Bảng tra nhanh: Sếp thuộc loại nào

1b. Điều kiện áp dụng từng chế độ — khi nào dùng cái nào

Bảng ở mục 1 là tra nhanh. Mục này ghi điều kiện cụ thể, vì có chế độ là bắt buộc, có chế độ được chọn.

1b.1. Khi nào dùng Thông tư 99/2025

1. 1b.1.1. Bắt buộc với doanh nghiệp đang áp dụng Thông tư 200/2014. Phải chuyển sang từ năm tài chính bắt đầu ngày 01/01/2026 trở đi.
2. 1b.1.2. Áp dụng cho doanh nghiệp thuộc mọi lĩnh vực, mọi thành phần kinh tế, theo Điều 2 Thông tư 99/2025/TT-BTC.
3. 1b.1.3. Được chọn với doanh nghiệp nhỏ và vừa, và cơ sở ngoài công lập, nếu thấy cần hệ thống tài khoản đầy đủ hơn.
4. 1b.1.4. Không áp dụng cho tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Nhóm này theo quy định riêng của Ngân hàng Nhà nước.

1b.2. Khi nào dùng Thông tư 133/2016

Áp dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, gồm cả doanh nghiệp siêu nhỏ, thuộc mọi lĩnh vực và mọi thành phần kinh tế. Trừ bốn nhóm sau:

1. Doanh nghiệp Nhà nước.
2. Doanh nghiệp do Nhà nước sở hữu trên 50% vốn điều lệ.
3. Công ty đại chúng theo pháp luật về chứng khoán.
4. Hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã.

Doanh nghiệp đang dùng Thông tư 133 không bắt buộc chuyển sang Thông tư 99. Muốn chuyển thì được, và nên chốt bằng văn bản vì quyết định áp cho cả năm tài chính.

Lưu ý: Thông tư 133 hướng dẫn ghi sổ và lập báo cáo tài chính, không dùng để xác định nghĩa vụ thuế. Nghĩa vụ thuế theo pháp luật thuế.

1b.3. Khi nào dùng Thông tư 58/2026, và Thông tư 132/2018 còn dùng tới đâu

1. 1b.3.1. Áp dụng cho doanh nghiệp siêu nhỏ, từ 01/07/2026.
2. 1b.3.2. Trước ngày 01/07/2026 thì vẫn theo Thông tư 132/2018. Đây là chỗ hay nhầm trong năm 2026: nửa đầu năm một chế độ, nửa sau một chế độ.
3. 1b.3.3. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh được chọn áp dụng Thông tư 58/2026 nếu thấy phù hợp hơn, thay vì Thông tư 152/2025.
4. 1b.3.4. Doanh nghiệp siêu nhỏ nộp thuế thu nhập doanh nghiệp theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu thì không bắt buộc lập báo cáo tài chính để nộp cơ quan thuế. Nếu nộp thuế theo phương pháp tính trên thu nhập tính thuế thì vẫn phải lập báo cáo tài chính hằng năm.

1b.4. Khi nào dùng Thông tư 152/2025

1. 1b.4.1. Áp dụng cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh hoạt động hợp pháp tại Việt Nam, không phân biệt quy mô hay lĩnh vực, từ 01/01/2026.
2. 1b.4.2. Từ năm 2026, mọi hộ kinh doanh đều phải ghi sổ, không còn chuyện chỉ nộp khoán rồi thôi.
3. 1b.4.3. Tài liệu kế toán lưu tối thiểu 05 năm, được chọn lưu bản giấy hoặc bản điện tử.

1b.5. Khi nào dùng Thông tư 71/2024 và Thông tư 24/2024

1. 1b.5.1. Thông tư 71/2024/TT-BTC: hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã. Áp dụng cho năm tài chính từ 01/01/2025.
2. 1b.5.2. Thông tư 24/2024/TT-BTC: đơn vị hành chính, sự nghiệp, từ 01/01/2025.
3. 1b.5.3. Hợp tác xã không dùng Thông tư 133/2016, vì thông tư đó loại trừ hẳn nhóm này.

1c. Phân nhóm doanh nghiệp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa

Muốn biết mình dùng chế độ nào thì trước tiên phải biết mình thuộc nhóm nào. Tiêu chí theo Điều 5 Nghị định 80/2021/NĐ-CP, văn bản này còn hiệu lực tính tới ngày tra 27/09/2026.

Cách đọc bảng: phải đạt điều kiện về số lao động, và đạt một trong hai điều kiện còn lại là doanh thu hoặc nguồn vốn. Không cần đạt cả doanh thu lẫn nguồn vốn.

Lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thuỷ sản và công nghiệp, xây dựng:

Lĩnh vực thương mại, dịch vụ:

Ba chỗ hay nhầm:

1. Số lao động tính theo người tham gia bảo hiểm xã hội, bình quân năm, không phải tổng số người đang làm.
2. Doanh nghiệp vừa và nhỏ là cách gọi gộp ba nhóm siêu nhỏ, nhỏ, vừa. Doanh nghiệp siêu nhỏ nằm trong đó, nhưng có chế độ kế toán riêng hẳn là Thông tư 58/2026.
3. Cùng số doanh thu mà khác lĩnh vực thì khác nhóm. Doanh thu 8 tỷ đồng: bên thương mại dịch vụ vẫn là siêu nhỏ, bên sản xuất xây dựng đã là nhỏ.

1d. Phân nhóm hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh

Hộ kinh doanh không chia theo lao động hay nguồn vốn, mà chia theo doanh thu năm. Căn cứ: Nghị định 68/2026/NĐ-CP ban hành 05/03/2026, được sửa bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP ban hành 29/04/2026, hiệu lực 01/01/2026.

Nghị định 141 nâng mọi mốc 500 triệu đồng thành 01 tỷ đồng. Các điều khoản được sửa: Điều 3, Điều 4, khoản 1 Điều 8, Điều 9, Điều 10, khoản 3 Điều 11, khoản 1 và khoản 2 Điều 12, khoản 4 Điều 17, khoản 3 Điều 18 của Nghị định 68/2026. Tài liệu nào còn ghi mốc 500 triệu đồng là tài liệu chưa cập nhật.

Hai việc quan trọng kèm theo:

1. 1d.5. Hộ vượt mốc 01 tỷ đồng giữa năm thì khai thuế từ quý phát sinh doanh thu vượt mốc, và phải đăng ký hoá đơn điện tử trong 30 ngày kể từ ngày cuối của kỳ tính thuế có doanh thu luỹ kế vượt 01 tỷ đồng.
2. 1d.6. Hộ nộp thuế thu nhập cá nhân có hai cách chọn: theo thuế suất nhân doanh thu, hoặc tính trên thu nhập, tức doanh thu trừ chi phí. Chọn cách thứ hai thì phải ghi chép chi phí đầy đủ, và Điều 6 Nghị định 68/2026 có danh mục riêng các khoản chi được trừ và không được trừ của hộ kinh doanh, khác danh mục của doanh nghiệp.

1e. Doanh nghiệp doanh thu từ 01 tỷ đồng trở xuống được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp

Đây là quy định mới nhiều Sếp chưa biết. Điều 2 Nghị định 141/2026/NĐ-CP bổ sung khoản 15 Điều 4 Nghị định 320/2025/NĐ-CP. Nội dung: doanh nghiệp, tổ chức thành lập theo pháp luật Việt Nam có tổng doanh thu năm từ 01 tỷ đồng trở xuống thì thu nhập thuộc diện miễn thuế thu nhập doanh nghiệp.

1. 1e.1. Cách xác định: cộng ba phần lấy trên Phụ lục kết quả hoạt động kinh doanh kèm tờ khai quyết toán của kỳ tính thuế năm trước liền kề. Một là doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, không trừ các khoản giảm trừ doanh thu. Hai là doanh thu hoạt động tài chính. Ba là thu nhập khác.
2. 1e.2. Hoạt động chưa đủ 12 tháng: lấy doanh thu thực tế chia số tháng hoạt động rồi nhân 12.
3. 1e.3. Doanh nghiệp mới thành lập dự kiến doanh thu không quá 01 tỷ đồng thì không phải tạm nộp thuế thu nhập doanh nghiệp. Cuối kỳ mà vượt mốc thì kê khai, quyết toán bình thường và không bị tính tiền chậm nộp.
4. 1e.4. Đã tạm nộp quý I năm 2026 mà đủ điều kiện miễn thì không phải tạm nộp các quý sau. Số nộp thừa được bù trừ hoặc hoàn theo pháp luật quản lý thuế.
5. 1e.5. Không áp dụng cho doanh nghiệp là công ty con, hoặc công ty có quan hệ liên kết mà doanh nghiệp trong quan hệ liên kết đó không đủ điều kiện miễn thuế. Quy định này chặn việc chia nhỏ công ty để lách.

Được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp không có nghĩa là khỏi giữ chứng từ. Sổ sách vẫn phải ghi theo chế độ kế toán của mình, hoá đơn vẫn phải lấy, và thuế giá trị gia tăng cùng các nghĩa vụ khác vẫn theo pháp luật thuế tương ứng.

2. Bảng căn cứ đầy đủ

Cách tự kiểm bản gốc: mở vbpl.vn (Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật) hoặc congbao.chinhphu.vn (Công báo Chính phủ), tìm theo số hiệu ghi trong bảng, xem trạng thái hiệu lực ở đầu trang văn bản. Đây là hai nguồn của cơ quan nhà nước, tra được miễn phí.

3. Ghi sổ ở mỗi chế độ khác nhau thế nào

3.1. Thông tư 99/2025: doanh nghiệp, ghi kép đầy đủ

Ghi Nợ và Có theo hệ thống tài khoản. Các tài khoản quen dùng giữ nguyên số hiệu: 111, 133, 141, 152, 153, 155, 156, 211, 214, 229, 242, 331, 334, 338, 353, 621, 627, 632, 641, 642, 711, 811, 3331.

Hai thay đổi về tên gọi Sếp cần biết:

1. 3.1.1. Tài khoản 112 đổi tên thành Tiền gửi không kỳ hạn, trước là Tiền gửi Ngân hàng.
2. 3.1.2. Tài khoản 242 đổi tên thành Chi phí chờ phân bổ.
3. 3.1.3. Thêm tài khoản 215 Tài sản sinh học, dùng cho súc vật nuôi và cây trồng.
4. 3.1.4. Bỏ tài khoản 461 và 466 về nguồn kinh phí.

3.2. Thông tư 133/2016: doanh nghiệp nhỏ và vừa, ghi kép gọn hơn

Cũng ghi kép, nhưng hệ thống tài khoản gọn hơn. Khác biệt lớn nhất khi ghi chi phí:

1. 3.2.1. Chỉ có tài khoản 642 Chi phí quản lý kinh doanh, gộp cả chi phí bán hàng và chi phí quản lý. Chi tiết tách bằng tài khoản cấp hai.
2. 3.2.2. Không có tài khoản 641 riêng.
3. 3.2.3. Chi phí sản xuất theo dõi ở tài khoản 154, không tách 621, 622, 627 như chế độ doanh nghiệp.

3.3. Thông tư 58/2026: doanh nghiệp siêu nhỏ, ghi đơn

Không phải ghi Nợ Có. Kế toán ghi một dòng trực tiếp vào sổ chi tiết để theo dõi tiền, doanh thu, chi phí, hàng hoá. Mọi khoản chi ghi vào sổ chi phí, kèm chứng từ.

Áp dụng từ 01/07/2026. Trước ngày đó, doanh nghiệp siêu nhỏ vẫn theo Thông tư 132/2018.

3.4. Thông tư 152/2025: hộ kinh doanh, ghi theo mẫu sổ

Không dùng tài khoản kế toán. Ghi vào các mẫu sổ:

Hộ kinh doanh được bổ sung thêm sổ hoặc điều chỉnh biểu mẫu cho nhu cầu quản lý của mình, miễn là giữ đủ các thông tin bắt buộc.

3.5. Hợp tác xã, đơn vị hành chính sự nghiệp, tổ chức tín dụng

1. 3.5.1. Hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã: ghi theo hệ thống tài khoản của Thông tư 71/2024/TT-BTC.
2. 3.5.2. Đơn vị hành chính, sự nghiệp: ghi theo Thông tư 24/2024/TT-BTC, hệ thống tài khoản khác hẳn doanh nghiệp.
3. 3.5.3. Tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài: theo quy định của Ngân hàng Nhà nước, không dùng hệ thống tài khoản của Thông tư 99/2025.
4. 3.5.4. Doanh nghiệp bảo hiểm, công ty chứng khoán, quỹ đầu tư, tổ chức tài chính vi mô: có chế độ kế toán riêng theo ngành. Sếp thuộc nhóm này thì phải tra văn bản của ngành mình, đừng lấy hướng dẫn của doanh nghiệp thường áp vào.

4. Chuyện riêng của năm 2026: một năm hai chế độ

Đây là chỗ dễ nhầm nhất, Sếp lưu ý:

1. 4.1. Quyết toán thuế năm 2025: sổ sách theo Thông tư 200/2014 hoặc Thông tư 133/2016, vì năm tài chính 2025 kết thúc trước ngày Thông tư 99 có hiệu lực.
2. 4.2. Năm tài chính 2026: doanh nghiệp đang dùng Thông tư 200 phải chuyển sang Thông tư 99/2025.
3. 4.3. Doanh nghiệp siêu nhỏ: nửa đầu năm 2026 theo Thông tư 132/2018, từ 01/07/2026 theo Thông tư 58/2026.

Chế độ kế toán khác với quy định thuế. Sổ sách ghi theo thông tư kế toán, còn khoản chi có được trừ hay không thì theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 116/2025/QH15, Luật số 127/2025/QH15, Luật số 133/2025/QH15, Luật số 141/2025/QH15, Luật số 143/2025/QH15 và Luật số 09/2026/QH16), Nghị định 320/2025/NĐ-CP và Thông tư 20/2026/TT-BTC. Hai hệ thống này phải phản ánh cùng một việc thật, nhưng cách trình bày khác nhau.

5. Việc cần làm ngay trong tuần này

1. Xác định công ty mình thuộc dòng nào ở bảng mục 1.
2. Hỏi kế toán: sổ năm 2026 đang ghi theo thông tư nào. Còn trả lời Thông tư 200 thì phải chuyển ngay.
3. Doanh nghiệp nhỏ và vừa thì quyết định: giữ Thông tư 133 hay chuyển sang Thông tư 99. Quyết định này nên ghi thành văn bản, vì nó áp cho cả năm tài chính.
4. Hộ kinh doanh thì mở đủ bộ mẫu sổ theo Thông tư 152/2025, nhất là sổ S2c-HKD để ghi chi phí.
5. Mở lại các hướng dẫn nội bộ, tài liệu đào tạo trong công ty, bỏ chỗ nào còn dẫn Thông tư 200, Thông tư 88/2021, Thông tư 132/2018.

Ghi đúng chế độ của mình thì con số mới nói đúng, và lúc cơ quan thuế hỏi Sếp trả lời được ngay mình theo văn bản nào.

Sếp chưa chắc mình thuộc loại nào, nhắn tụi mình mã số thuế và quy mô. Tụi mình xác định giúp và nói rõ Sếp cần mở những sổ nào.

Biểu mẫu tải về cho việc này

Tụi mình soạn sẵn theo văn bản đang còn hiệu lực. Sếp bấm vào tên là tải, mở bằng Word hoặc Google Docs, điền vào chỗ có dấu chấm là dùng được. Không mất phí, không cần đăng ký.

• 5.1. Quy chế tiền lương, tiền thưởng và phúc lợi
• 5.2. Bảng chấm công theo ngày
• 5.3. Bảng chấm công theo giờ
• 5.4. Bảng thanh toán tiền lương
• 5.5. Bảng chấm chỉ tiêu công việc
• 5.6. Quyết định điều chỉnh tiền lương

Xem đủ bộ biểu mẫu và hướng dẫn chi tiết tại bài Tổng hợp chứng từ chi phí lương và bảo hiểm xã hội.

Nhớ một câu: Chọn sai chế độ kế toán không phải lỗi nhỏ — sổ sách dựng sai khung từ đầu năm thì cuối năm phải làm lại từ đầu, tốn gấp đôi thời gian so với chọn đúng ngay từ ngày đầu tiên.

Bước tiếp theo

• Mở cổng khách hàng, không mất phí. Sếp chỉ cần mã số thuế là vào được hotro.tckn.vn, xem hồ sơ, việc cần làm và tình trạng chứng từ hiện tại của công ty mình.

Cần người xem cùng. Sếp gửi tụi mình hồ sơ hoặc chứng từ liên quan, tụi mình soát giúp, hoặc hẹn một buổi tại tckn.vn/hen-gap-tu-van.

Miễn trừ trách nhiệm

Bài viết chỉ mang tính chất chia sẻ kinh nghiệm và phổ biến kiến thức. Không thay thế cho tư vấn pháp lý chính thức. Người đọc nên tự tìm hiểu văn bản pháp luật hiện hành hoặc liên hệ cơ quan chức năng, luật sư hoặc chuyên gia để được tư vấn cụ thể. Việc áp dụng thông tin trong bài viết là tự nguyện và người áp dụng tự chịu trách nhiệm.

#tuanthuthue
#hoachdinhthue
#taichinhkhoinghiep
#chedoketoan
#thuetndn

Hàng để lâu hết hạn, vải bị ẩm mốc, hàng mẫu lỗi mốt, linh kiện không còn máy nào dùng tới. Sếp bỏ đi là mất tiền lần một. Bỏ đi mà không lập hồ sơ thì mất tiền lần hai, vì phần giá trị hàng đó bị loại khỏi chi phí và Sếp phải nộp thuế trên số tiền đã mất thật.

Từ kỳ tính thuế 2025, Thông tư 20/2026/TT-BTC ghi rõ hồ sơ huỷ hàng, huỷ tài sản, huỷ phế liệu. Bài này ghi lại đủ từng loại.

1. Căn cứ pháp lý đang áp dụng

1. 1.1. Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 116/2025/QH15, Luật số 127/2025/QH15, Luật số 133/2025/QH15, Luật số 141/2025/QH15, Luật số 143/2025/QH15 và Luật số 09/2026/QH16): hiệu lực 01/10/2025, Điều 9.
2. 1.2. Nghị định 320/2025/NĐ-CP: hiệu lực 15/12/2025.
3. 1.3. Thông tư 20/2026/TT-BTC: hiệu lực 12/03/2026, áp dụng từ kỳ tính thuế 2025. Điều 3 có ba mục liền nhau cho ba trường hợp: mục 9g huỷ hàng tồn kho và nguyên vật liệu, mục 9h huỷ tài sản hư hỏng, mục 9i huỷ phế liệu phế phẩm. Ngoài ra mục 7 dành riêng cho tổn thất do thiên tai, dịch bệnh, bất khả kháng.

2. Bốn trường hợp, bốn bộ hồ sơ khác nhau

2.1. Huỷ hàng tồn kho, nguyên liệu, vật tư, linh kiện (mục 9g)

Áp dụng cho hàng hư hỏng, lạc hậu, hết hạn, không đủ điều kiện lưu thông, và nguyên liệu vật tư không còn nhu cầu sử dụng. Bộ hồ sơ gồm bốn tờ:

1. Quyết định huỷ của người có thẩm quyền trong doanh nghiệp.
2. Biên bản kiểm kê giá trị do doanh nghiệp lập, ghi rõ nguyên nhân, chủng loại, số lượng, giá trị, phương án xử lý, có chữ ký xác nhận của người đại diện hợp pháp doanh nghiệp.
3. Quyết định thành lập Hội đồng xử lý.
4. Quyết định xử lý của Hội đồng xử lý.

Hai tờ về Hội đồng xử lý là điểm nhiều Sếp bỏ qua. Đây là hội đồng nội bộ, không phải hội đồng của cơ quan nhà nước. Sếp lập bằng một quyết định của công ty, thành viên là người trong nhà: kế toán, kho, bộ phận kỹ thuật hoặc chất lượng. Với doanh nghiệp nhỏ thì ba người là đủ.

2.2. Huỷ tài sản hư hỏng, không còn nhu cầu sử dụng (mục 9h)

Cũng bốn tờ như trên, nhưng biên bản kiểm kê ghi nguyên nhân hư hỏng của tài sản, chủng loại, số lượng, giá trị, phương án xử lý, có chữ ký người đại diện hợp pháp.

2.3. Huỷ phế liệu, phế phẩm trong quá trình gia công, sản xuất (mục 9i)

Trường hợp này nhẹ nhất, chỉ cần một tờ: biên bản xác định việc huỷ phế liệu, phế phẩm do doanh nghiệp lập, được người đại diện hợp pháp của doanh nghiệp xác nhận. Không cần Hội đồng xử lý.

2.4. Tổn thất do thiên tai, dịch bệnh, bất khả kháng không được bồi thường (mục 7)

Đây là trường hợp khác hẳn, và hồ sơ cũng khác:

1. 2.4.1. Biên bản kiểm kê
2. 2.4.2. Bảng kê xuất nhập tồn
3. 2.4.3. Hồ sơ bảo hiểm, bồi thường nếu có

Chỉ phần không được bồi thường mới được tính vào chi phí. Bảo hiểm trả một phần thì phần đó không được trừ nữa.

3. Bảng tra nhanh: hàng của Sếp thuộc loại nào

4. Làm theo thứ tự này, đừng làm ngược

1. Phát hiện và tách riêng hàng ra khỏi hàng bán được. Chưa huỷ, chưa bỏ.
2. Lập quyết định thành lập Hội đồng xử lý nếu thuộc mục 9g hoặc 9h.
3. Kiểm kê và lập biên bản, ghi đủ nguyên nhân, chủng loại, số lượng, giá trị.
4. Hội đồng ra quyết định xử lý: huỷ, bán thanh lý, hay tái chế.
5. Người có thẩm quyền ra quyết định huỷ.
6. Huỷ thật, và chụp ảnh, ghi hình lúc huỷ.
7. Ghi sổ theo mục 5 bên dưới.

Lỗi hay gặp là làm ngược: bỏ hàng ra bãi rác trước, vài tháng sau kế toán mới dựng hồ sơ. Lúc đó hàng không còn để kiểm kê, ảnh cũng không có, biên bản ghi số nào cũng khó tin. Ảnh và video lúc huỷ là bằng chứng rẻ nhất, chụp mất một phút.

5. Hạch toán

Định khoản dưới đây áp theo chế độ kế toán doanh nghiệp, Thông tư 99/2025/TT-BTC, ban hành 27/10/2025, hiệu lực 01/01/2026, thay Thông tư 200/2014/TT-BTC. Các chế độ khác ghi khác nhau:

1. 5.1. Doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC (ban hành 26/08/2016, còn hiệu lực): dùng tài khoản 642 Chi phí quản lý kinh doanh gộp cả bán hàng và quản lý, không có tài khoản 641 riêng; chi phí sản xuất theo dõi ở tài khoản 154.
2. 5.2. Doanh nghiệp siêu nhỏ theo Thông tư 58/2026/TT-BTC (ban hành 25/05/2026, hiệu lực 01/07/2026, thay Thông tư 132/2018): không ghi sổ kép, ghi một dòng vào sổ chi tiết chi phí.
3. 5.3. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh theo Thông tư 152/2025/TT-BTC (ban hành 31/12/2025, hiệu lực 01/01/2026, thay Thông tư 88/2021): không dùng tài khoản kế toán, ghi vào sổ chi tiết doanh thu và chi phí mẫu S2c-HKD.
4. 5.4. Hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã theo Thông tư 71/2024/TT-BTC (hiệu lực 07/10/2024, áp dụng cho năm tài chính từ 01/01/2025, thay Thông tư 24/2017). Đơn vị hành chính, sự nghiệp theo Thông tư 24/2024/TT-BTC (ban hành 17/04/2024, hiệu lực 01/01/2025). Tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài theo quy định riêng của Ngân hàng Nhà nước. Doanh nghiệp bảo hiểm, công ty chứng khoán, quỹ đầu tư, tổ chức tài chính vi mô có chế độ kế toán riêng theo ngành.
5. 5.5. Năm tài chính 2025 vẫn ghi theo Thông tư 200/2014/TT-BTC hoặc Thông tư 133/2016. Thông tư 200 hết hiệu lực từ 01/01/2026.

Bảng tra đầy đủ có ngày ban hành, ngày hiệu lực và trạng thái từng văn bản: Chế độ kế toán nào đang áp dụng cho ai.

Trạng thái hiệu lực nêu trên tra ngày 27/09/2026 tại Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật (vbpl.vn) và Công báo Chính phủ (congbao.chinhphu.vn). Sếp tự kiểm lại theo số hiệu khi dùng ở thời điểm khác.

5.6. Huỷ hàng tồn kho, nguyên vật liệu

1. 5.6.1. Nợ tài khoản 632: giá vốn hàng bán, phần tổn thất
2. 5.6.2. Có tài khoản 152, 155, 156: theo giá trị ghi sổ

Đã trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho thì dùng phần dự phòng trước:

1. 5.6.3. Nợ tài khoản 229: phần đã lập dự phòng
2. 5.6.4. Nợ tài khoản 632: phần còn lại
3. 5.6.5. Có tài khoản 152, 155, 156

5.7. Huỷ tài sản cố định

1. 5.7.1. Nợ tài khoản 214: giá trị đã khấu hao
2. 5.7.2. Nợ tài khoản 811: giá trị còn lại
3. 5.7.3. Có tài khoản 211

5.8. Bán thanh lý được một phần

1. 5.8.1. Nợ tài khoản 111 hoặc 112, 131
2. 5.8.2. Có tài khoản 711 và tài khoản 3331

Bán thanh lý phải xuất hoá đơn. Đây là chỗ hay bị bỏ sót: hàng huỷ nhưng bán được phần xác, tiền thu về mà không xuất hoá đơn thì thành doanh thu ngoài sổ.

6. Năm lỗi làm mất khoản này

1. Huỷ trước, dựng hồ sơ sau: không còn hàng để kiểm kê.
2. Thiếu hai tờ về Hội đồng xử lý với hàng thuộc mục 9g, 9h.
3. Biên bản không ghi nguyên nhân, chỉ ghi số lượng và giá trị.
4. Bán được phần xác mà không xuất hoá đơn.
5. Tổn thất do thiên tai nhưng không lấy hồ sơ bảo hiểm, hoặc tính cả phần đã được bồi thường vào chi phí.

7. Việc cần làm ngay trong tuần này

1. Đi một vòng kho, tách riêng hàng hết hạn, hàng hỏng đang nằm lẫn với hàng bán được.
2. Đối chiếu số trong sổ với số đếm thật, ra danh sách hàng cần xử lý.
3. Ra quyết định thành lập Hội đồng xử lý một lần, dùng cho cả năm.
4. Dựng sẵn ba biểu mẫu để lần sau chỉ điền: quyết định huỷ, biên bản kiểm kê, quyết định của Hội đồng.
5. Xem lại các lần đã huỷ hàng từ đầu năm, thiếu tờ nào thì bổ sung khi còn kịp.

Hàng hỏng thì đã mất rồi, không lấy lại được. Điều lấy lại được là phần thuế trên khoản đã mất, và điều đó phụ thuộc vào mấy tờ giấy Sếp lập trước khi đem hàng đi bỏ.

Sếp đang có lô hàng tính huỷ, nhắn tụi mình trước khi bỏ. Tụi mình gửi bộ biểu mẫu và ngồi kiểm kê cùng, để hồ sơ lập đúng lúc hàng còn đó.

Nhớ một câu: Hàng tồn kho hư hỏng mà huỷ không đúng thủ tục thì mất hai lần — mất hàng, rồi mất luôn phần chi phí lẽ ra được trừ thuế của chính lô hàng đó.

Bước tiếp theo

• Mở cổng khách hàng, không mất phí. Sếp chỉ cần mã số thuế là vào được hotro.tckn.vn, xem hồ sơ, việc cần làm và tình trạng chứng từ hiện tại của công ty mình.

Cần người xem cùng. Sếp gửi tụi mình hồ sơ hoặc chứng từ liên quan, tụi mình soát giúp, hoặc hẹn một buổi tại tckn.vn/hen-gap-tu-van.

Miễn trừ trách nhiệm

Bài viết chỉ mang tính chất chia sẻ kinh nghiệm và phổ biến kiến thức. Không thay thế cho tư vấn pháp lý chính thức. Người đọc nên tự tìm hiểu văn bản pháp luật hiện hành hoặc liên hệ cơ quan chức năng, luật sư hoặc chuyên gia để được tư vấn cụ thể. Việc áp dụng thông tin trong bài viết là tự nguyện và người áp dụng tự chịu trách nhiệm.

#tuanthuthue
#hoachdinhthue
#taichinhkhoinghiep
#chiphiduoctru
#thuetndn

8

3

3

3

3

Cho nhân viên đi học nghề, học chứng chỉ, học nâng tay nghề là khoản chi được trừ. Nhưng từ kỳ tính thuế 2025, Thông tư 20/2026/TT-BTC ghi hẳn ra bốn loại giấy phải có. Đây là điểm mới, vì thông tư cũ không liệt kê rõ như vậy. Nhiều Sếp mới trả tiền học rồi giữ tờ hoá đơn của trung tâm là thấy đủ, cuối kỳ mới biết còn thiếu ba tờ nữa.

1. Căn cứ pháp lý đang áp dụng

1. 1.1. Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 116/2025/QH15, Luật số 127/2025/QH15, Luật số 133/2025/QH15, Luật số 141/2025/QH15, Luật số 143/2025/QH15 và Luật số 09/2026/QH16) — hiệu lực 01/10/2025, Điều 9.
2. 1.2. Nghị định 320/2025/NĐ-CP — hiệu lực 15/12/2025, Điều 9 về điều kiện khoản chi được trừ.
3. 1.3. Thông tư 20/2026/TT-BTC — hiệu lực 12/03/2026, áp dụng từ kỳ tính thuế 2025. Mục 3 Điều 3 quy định hồ sơ của khoản chi giáo dục nghề nghiệp, đào tạo nghề cho người lao động.

Thông tư này thay toàn bộ Thông tư 78/2014 và Thông tư 96/2015.

2. Bốn loại giấy Thông tư 20/2026 yêu cầu

Điểm 2.1 là chỗ hở phổ biến nhất. Nếu không có câu nào trong hợp đồng lao động, thoả ước hay quy chế tài chính nói tới việc công ty chi cho đào tạo, thì khoản chi thiếu cơ sở ngay từ gốc. Sửa việc này mất đúng một buổi: bổ sung một điều vào quy chế tài chính, giám đốc ký, lưu hồ sơ. Làm trước khi cử người đi học, không phải sau.

Điểm 2.4 có đường lùi. Nhiều khoá ngắn không cấp chứng chỉ. Thông tư cho phép thay bằng giấy xác nhận của cơ sở đào tạo, hoặc chỉ cần danh sách người đã học. Sếp xin luôn giấy xác nhận lúc kết thúc khoá, vì xin lại sau vài tháng rất khó.

3. Cộng thêm bộ chứng từ thường

Bốn loại giấy ở mục 2 là hồ sơ bổ sung. Ngoài ra vẫn phải có đủ chứng từ như mọi khoản chi khác:

1. 3.1. Hợp đồng đào tạo với trung tâm, trường, hoặc đơn vị tổ chức khoá học.
2. 3.2. Hoá đơn học phí ghi đúng tên, mã số thuế, địa chỉ công ty.
3. 3.3. Chứng từ chuyển khoản, bắt buộc với khoản từ 5 triệu đồng trở lên theo Nghị định 320/2025/NĐ-CP.

Học phí một khoá nghề hầu hết vượt 5 triệu, nên gần như luôn phải chuyển khoản. Đưa tiền mặt cho nhân viên tự đi đóng học phí là cách làm mất khoản chi đó.

4. Trả tiền học cho nhân viên thì có tính thuế thu nhập cá nhân không

Đây là câu hỏi Sếp nào cũng hỏi. Nguyên tắc: khoản chi đào tạo phục vụ cho công việc của người lao động tại doanh nghiệp thì không tính vào thu nhập chịu thuế của người đó. Ngược lại, chi học những thứ không liên quan tới công việc thì bản chất là lợi ích trả cho cá nhân, phải tính vào thu nhập.

Ranh giới nằm ở hồ sơ. Quyết định cử đi học ghi rõ học gì, để làm việc gì trong công ty, thì khoản chi đứng vững. Quyết định ghi chung chung một dòng thì khó giải thích. Nội dung cụ thể áp cho từng ca thì Sếp nhắn tụi mình xem cùng, vì còn phụ thuộc ngành nghề và vị trí của người đi học.

5. Điều khoản bồi hoàn nếu nhân viên nghỉ sớm

Việc này không phải quy định thuế, nhưng là chỗ Sếp mất tiền nhiều hơn cả tiền thuế. Công ty bỏ mấy chục triệu cho một người học, xong người đó nghỉ sau hai tháng.

Cách giữ: làm hợp đồng đào tạo với người lao động, ghi rõ ba việc.

1. Công ty chi bao nhiêu, cho khoá nào.
2. Người lao động cam kết làm việc tiếp bao lâu sau khi học xong.
3. Nghỉ trước thời hạn thì hoàn lại bao nhiêu, tính theo cách nào.

Tờ này phải ký trước khi đi học. Ký sau thì người lao động có quyền không ký, và công ty không có căn cứ đòi.

6. Hạch toán

Định khoản dưới đây áp theo chế độ kế toán doanh nghiệp, Thông tư 99/2025/TT-BTC, ban hành 27/10/2025, hiệu lực 01/01/2026, thay Thông tư 200/2014/TT-BTC. Các chế độ khác ghi khác nhau:

1. 6.1. Doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC (ban hành 26/08/2016, còn hiệu lực): dùng tài khoản 642 Chi phí quản lý kinh doanh gộp cả bán hàng và quản lý, không có tài khoản 641 riêng; chi phí sản xuất theo dõi ở tài khoản 154.
2. 6.2. Doanh nghiệp siêu nhỏ theo Thông tư 58/2026/TT-BTC (ban hành 25/05/2026, hiệu lực 01/07/2026, thay Thông tư 132/2018): không ghi sổ kép, ghi một dòng vào sổ chi tiết chi phí.
3. 6.3. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh theo Thông tư 152/2025/TT-BTC (ban hành 31/12/2025, hiệu lực 01/01/2026, thay Thông tư 88/2021): không dùng tài khoản kế toán, ghi vào sổ chi tiết doanh thu và chi phí mẫu S2c-HKD.
4. 6.4. Hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã theo Thông tư 71/2024/TT-BTC (hiệu lực 07/10/2024, áp dụng cho năm tài chính từ 01/01/2025, thay Thông tư 24/2017). Đơn vị hành chính, sự nghiệp theo Thông tư 24/2024/TT-BTC (ban hành 17/04/2024, hiệu lực 01/01/2025). Tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài theo quy định riêng của Ngân hàng Nhà nước. Doanh nghiệp bảo hiểm, công ty chứng khoán, quỹ đầu tư, tổ chức tài chính vi mô có chế độ kế toán riêng theo ngành.
5. 6.5. Năm tài chính 2025 vẫn ghi theo Thông tư 200/2014/TT-BTC hoặc Thông tư 133/2016. Thông tư 200 hết hiệu lực từ 01/01/2026.

Bảng tra đầy đủ có ngày ban hành, ngày hiệu lực và trạng thái từng văn bản: Chế độ kế toán nào đang áp dụng cho ai.

Trạng thái hiệu lực nêu trên tra ngày 27/09/2026 tại Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật (vbpl.vn) và Công báo Chính phủ (congbao.chinhphu.vn). Sếp tự kiểm lại theo số hiệu khi dùng ở thời điểm khác.

6.6. Khoá học ngắn, dùng ngay trong kỳ

1. 6.6.1. Nợ tài khoản 642 hoặc 641, 627 — theo bộ phận có người đi học
2. 6.6.2. Nợ tài khoản 133 — thuế giá trị gia tăng đầu vào, nếu có hoá đơn khấu trừ
3. 6.6.3. Có tài khoản 112

6.7. Khoá học dài, trải nhiều kỳ

1. 6.7.1. Khi trả tiền: Nợ tài khoản 242; Có tài khoản 112
2. 6.7.2. Mỗi kỳ phân bổ: Nợ tài khoản 642 hoặc 641, 627; Có tài khoản 242

6.8. Nhân viên hoàn lại tiền học do nghỉ sớm

1. 6.8.1. Nợ tài khoản 111 hoặc 112, 334
2. 6.8.2. Có tài khoản 711 — thu nhập khác

7. Năm lỗi làm mất khoản chi đào tạo

1. Quy chế tài chính không có dòng nào về đào tạo — thiếu cơ sở theo mục 2.1.
2. Không có quyết định cử đi học, chỉ nhắn tin cho nhân viên đi.
3. Không xin giấy xác nhận hoàn thành khi khoá học không cấp chứng chỉ.
4. Đưa tiền mặt trên 5 triệu cho nhân viên tự đóng học phí.
5. Hoá đơn học phí ghi tên cá nhân người học thay vì tên công ty.

8. Việc cần làm ngay trong tuần này

1. Mở quy chế tài chính ra xem đã có điều khoản chi đào tạo chưa. Chưa có thì bổ sung, ký ngay.
2. Soát các khoá đã cho người đi học từ đầu năm: đủ bốn loại giấy ở mục 2 chưa, thiếu tờ nào xin bù luôn.
3. Dựng sẵn hai biểu mẫu để lần sau dùng lại: quyết định cử đi học và hợp đồng đào tạo có điều khoản bồi hoàn.
4. Kiểm mọi hoá đơn học phí có ghi đúng tên và mã số thuế công ty.

Đào tạo là khoản chi mà doanh nghiệp bỏ tiền để người của mình giỏi hơn. Giữ đủ bốn tờ giấy là giữ được quyền trừ khoản đó, cộng thêm giữ được người sau khi họ học xong.

Sếp đang tính cho nhân viên đi học khoá nào, nhắn tụi mình trước khi đóng tiền. Tụi mình soạn sẵn quyết định và hợp đồng đào tạo để Sếp ký một lượt, khỏi chạy ngược lại xin giấy.

Biểu mẫu tải về cho việc này

Tụi mình soạn sẵn theo văn bản đang còn hiệu lực. Sếp bấm vào tên là tải, mở bằng Word hoặc Google Docs, điền vào chỗ có dấu chấm là dùng được. Không mất phí, không cần đăng ký.

• 8.1. Quy chế tiền lương, tiền thưởng và phúc lợi
• 8.2. Bảng chấm công theo ngày
• 8.3. Bảng chấm công theo giờ
• 8.4. Bảng thanh toán tiền lương
• 8.5. Bảng chấm chỉ tiêu công việc
• 8.6. Quyết định điều chỉnh tiền lương

Xem đủ bộ biểu mẫu và hướng dẫn chi tiết tại bài Tổng hợp chứng từ chi phí lương và bảo hiểm xã hội.

Nhớ một câu: Đào tạo nghề cho người lao động là khoản đầu tư dài hạn — nhưng thiếu đúng bốn loại giấy thì khoản đầu tư đó bị cơ quan thuế coi như chưa từng xảy ra.

Bước tiếp theo

• Mở cổng khách hàng, không mất phí. Sếp chỉ cần mã số thuế là vào được hotro.tckn.vn, xem hồ sơ, việc cần làm và tình trạng chứng từ hiện tại của công ty mình.

Cần người xem cùng. Sếp gửi tụi mình hồ sơ hoặc chứng từ liên quan, tụi mình soát giúp, hoặc hẹn một buổi tại tckn.vn/hen-gap-tu-van.

Miễn trừ trách nhiệm

Bài viết chỉ mang tính chất chia sẻ kinh nghiệm và phổ biến kiến thức. Không thay thế cho tư vấn pháp lý chính thức. Người đọc nên tự tìm hiểu văn bản pháp luật hiện hành hoặc liên hệ cơ quan chức năng, luật sư hoặc chuyên gia để được tư vấn cụ thể. Việc áp dụng thông tin trong bài viết là tự nguyện và người áp dụng tự chịu trách nhiệm.

#tuanthuthue
#hoachdinhthue
#taichinhkhoinghiep
#chiphiduoctru
#thuetndn

6

1

1

1

1

Mua rau của nông dân, mua cá của người đánh bắt, mua đồ thủ công, mua phế liệu của người đi thu gom, thuê người chở hàng lẻ. Những khoản này trả tiền thật mà không có hoá đơn. Rất nhiều Sếp đành bỏ ra ngoài sổ cho nhanh, rồi lãi trên giấy cao hơn lãi thật và nộp thuế nhiều hơn mức phải nộp. Luật có đường để tính, chỉ cần lập đúng một tờ bảng kê.

1. Căn cứ pháp lý đang áp dụng

1. 1.1. Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 116/2025/QH15, Luật số 127/2025/QH15, Luật số 133/2025/QH15, Luật số 141/2025/QH15, Luật số 143/2025/QH15 và Luật số 09/2026/QH16) — hiệu lực 01/10/2025, Điều 9 về khoản chi được trừ.
2. 1.2. Nghị định 320/2025/NĐ-CP — hiệu lực 15/12/2025, Điều 9 về điều kiện của khoản chi được trừ.
3. 1.3. Thông tư 20/2026/TT-BTC — ban hành và có hiệu lực 12/03/2026, áp dụng từ kỳ tính thuế 2025. Mục 13 Điều 3 quy định hồ sơ cho trường hợp mua hàng hoá, dịch vụ không có hoá đơn, kèm Mẫu 02/TNDN ban hành cùng thông tư.

Thông tư 20/2026 đã thay toàn bộ Thông tư 78/2014 và Thông tư 96/2015. Mẫu bảng kê trước đây quen gọi là mẫu 01/TNDN theo thông tư cũ, nay là Mẫu 02/TNDN theo Thông tư 20/2026. Dùng mẫu cũ là dùng biểu mẫu của văn bản đã hết hiệu lực.

2. Năm nhóm hàng được lập bảng kê thay hoá đơn

Mục 13 Điều 3 Thông tư 20/2026/TT-BTC cho phép lập bảng kê với:

1. Nông sản, lâm sản, thuỷ sản do người sản xuất, đánh bắt trực tiếp bán ra.
2. Sản phẩm thủ công làm bằng nguyên liệu nông nghiệp, thủ công.
3. Phế liệu do người đi thu gom bán lại.
4. Đồ dùng, tài sản của hộ gia đình, cá nhân đã qua sử dụng.
5. Hàng hoá, dịch vụ của cá nhân, hộ kinh doanh có doanh thu dưới ngưỡng phải chịu thuế giá trị gia tăng.

Nhóm 5 là nhóm rộng nhất và ít người biết nhất. Hộ kinh doanh nhỏ có doanh thu dưới ngưỡng thì không phải xuất hoá đơn, và Sếp vẫn được tính chi phí bằng bảng kê. Lưu ý ngưỡng doanh thu này đã thay đổi từ 01/01/2026 theo Nghị định 68/2026/NĐ-CP và Nghị định 141/2026/NĐ-CP, nên Sếp đối chiếu theo từng nhà cung cấp.

Không thuộc năm nhóm trên thì không được lập bảng kê. Mua hàng của một công ty đang hoạt động bình thường mà họ không xuất hoá đơn thì Sếp phải yêu cầu họ xuất, chứ không tự lập bảng kê thay được.

3. Hai thứ phải có, thiếu một là mất

Mức 5 triệu đồng tính theo từng lần mua. Nghị định 320/2025/NĐ-CP còn nói thêm: mua nhiều lần trong cùng một ngày của cùng một người bán, tổng từ 5 triệu đồng trở lên thì vẫn phải chuyển khoản. Chia nhỏ hoá đơn trong ngày để lách mức 5 triệu là cách không dùng được.

4. Bảng kê ghi những gì

Mẫu 02/TNDN cần đủ các thông tin sau cho từng lần mua:

1. 4.1. Họ tên, địa chỉ, số căn cước của người bán
2. 4.2. Tên hàng hoá, dịch vụ
3. 4.3. Số lượng, đơn giá, số tiền
4. 4.4. Ngày mua
5. 4.5. Chữ ký người lập bảng kê và người đại diện doanh nghiệp

Ba việc nên làm kèm, để bảng kê đứng được khi bị hỏi:

1. Chụp ảnh giấy tờ của người bán và lưu vào hồ sơ mua hàng, kèm sự đồng ý của họ.
2. Có giấy nhận tiền của người bán với các lần trả tiền mặt.
3. Giữ phiếu nhập kho đúng ngày, đúng số lượng trên bảng kê.

Bảng kê là giấy do chính doanh nghiệp tự lập, nên cơ quan thuế sẽ soi nặng hơn hoá đơn. Ba tờ kèm ở trên là thứ chứng minh hàng về thật, tiền ra thật.

5. Giá mua phải hợp lý với giá thị trường

Bảng kê do Sếp tự lập nên giá cũng do Sếp tự ghi. Đây là chỗ hay bị loại nhất: ghi giá cao hơn giá thị trường để đội chi phí lên. Cách giữ an toàn:

1. 5.1. Ghi giá đúng như đã trả.
2. 5.2. Lưu lại một vài bằng chứng về giá cùng thời điểm: báo giá của nơi khác, giá niêm yết ở chợ đầu mối, bảng giá trên sàn.
3. 5.3. Giá mua chênh nhiều so với mọi nguồn khác thì phải giải thích được vì sao, chẳng hạn mua gấp, mua tận nơi xa, hàng loại đặc biệt.

6. Ba dòng phải khớp nhau

7. Hạch toán

Định khoản dưới đây áp theo chế độ kế toán doanh nghiệp, Thông tư 99/2025/TT-BTC, ban hành 27/10/2025, hiệu lực 01/01/2026, thay Thông tư 200/2014/TT-BTC. Các chế độ khác ghi khác nhau:

1. 7.1. Doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC (ban hành 26/08/2016, còn hiệu lực): dùng tài khoản 642 Chi phí quản lý kinh doanh gộp cả bán hàng và quản lý, không có tài khoản 641 riêng; chi phí sản xuất theo dõi ở tài khoản 154.
2. 7.2. Doanh nghiệp siêu nhỏ theo Thông tư 58/2026/TT-BTC (ban hành 25/05/2026, hiệu lực 01/07/2026, thay Thông tư 132/2018): không ghi sổ kép, ghi một dòng vào sổ chi tiết chi phí.
3. 7.3. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh theo Thông tư 152/2025/TT-BTC (ban hành 31/12/2025, hiệu lực 01/01/2026, thay Thông tư 88/2021): không dùng tài khoản kế toán, ghi vào sổ chi tiết doanh thu và chi phí mẫu S2c-HKD.
4. 7.4. Hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã theo Thông tư 71/2024/TT-BTC (hiệu lực 07/10/2024, áp dụng cho năm tài chính từ 01/01/2025, thay Thông tư 24/2017). Đơn vị hành chính, sự nghiệp theo Thông tư 24/2024/TT-BTC (ban hành 17/04/2024, hiệu lực 01/01/2025). Tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài theo quy định riêng của Ngân hàng Nhà nước. Doanh nghiệp bảo hiểm, công ty chứng khoán, quỹ đầu tư, tổ chức tài chính vi mô có chế độ kế toán riêng theo ngành.
5. 7.5. Năm tài chính 2025 vẫn ghi theo Thông tư 200/2014/TT-BTC hoặc Thông tư 133/2016. Thông tư 200 hết hiệu lực từ 01/01/2026.

Bảng tra đầy đủ có ngày ban hành, ngày hiệu lực và trạng thái từng văn bản: Chế độ kế toán nào đang áp dụng cho ai.

Trạng thái hiệu lực nêu trên tra ngày 27/09/2026 tại Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật (vbpl.vn) và Công báo Chính phủ (congbao.chinhphu.vn). Sếp tự kiểm lại theo số hiệu khi dùng ở thời điểm khác.

7.6. Mua nguyên liệu, hàng hoá nhập kho

1. 7.6.1. Nợ tài khoản 152 hoặc 156 — theo giá mua thực tế trên bảng kê
2. 7.6.2. Có tài khoản 112 hoặc 111, 331

Không có thuế giá trị gia tăng đầu vào để khấu trừ, nên không ghi tài khoản 133. Toàn bộ số tiền vào giá trị hàng.

7.7. Mua dịch vụ dùng ngay

1. 7.7.1. Nợ tài khoản 627, 641 hoặc 642 — theo bộ phận sử dụng
2. 7.7.2. Có tài khoản 112 hoặc 111

8. Sáu lỗi làm mất khoản chi này

1. Dùng mẫu bảng kê của thông tư đã hết hiệu lực thay vì Mẫu 02/TNDN.
2. Trả tiền mặt từ 5 triệu đồng, hoặc chia nhỏ nhiều lần trong ngày để lách mức.
3. Lập bảng kê cho hàng mua của công ty — nhóm này buộc phải có hoá đơn.
4. Bảng kê thiếu chữ ký người đại diện doanh nghiệp.
5. Ghi giá cao hơn giá thị trường mà không giải thích được.
6. Gom cả kỳ vào một dòng kiểu “mua nông sản tháng 8: 240 triệu”, không ghi từng lần, từng người bán.

9. Việc cần làm ngay trong tuần này

1. Lọc trong sổ quỹ ra mọi khoản đã trả mà chưa có hoá đơn, từ đầu năm tới nay.
2. Xem từng khoản có thuộc năm nhóm ở mục 2 không. Thuộc thì lập bảng kê bù, chưa muộn.
3. Tải Mẫu 02/TNDN kèm Thông tư 20/2026/TT-BTC, thay hẳn mẫu cũ đang dùng.
4. Đặt lại quy định nội bộ: từ 5 triệu đồng là chuyển khoản, không có ngoại lệ.
5. Với các nhà cung cấp quen là hộ kinh doanh nhỏ: hỏi rõ họ có phải xuất hoá đơn không, để biết bên nào lấy hoá đơn, bên nào lập bảng kê.

Khoản mua không hoá đơn là chỗ mất chi phí âm thầm nhất. Sếp bỏ ra ngoài sổ thì lãi trên sổ cao hơn lãi thật, nộp thuế thu nhập doanh nghiệp trên phần lãi không có. Một tờ bảng kê đúng mẫu giữ lại được đúng số tiền Sếp đã bỏ ra.

Sếp có nhóm hàng chưa biết xếp vào đâu, gửi tụi mình xem cùng rồi tụi mình chỉ ra bên nào cần hoá đơn, bên nào lập bảng kê được.

Biểu mẫu tải về cho việc này

Tụi mình soạn sẵn theo văn bản đang còn hiệu lực. Sếp bấm vào tên là tải, mở bằng Word hoặc Google Docs, điền vào chỗ có dấu chấm là dùng được. Không mất phí, không cần đăng ký.

• Bảng kê thu mua — Mẫu số 02/TNDN

Xem đủ bộ biểu mẫu và hướng dẫn chi tiết tại bài Tổng hợp chứng từ chi phí lương và bảo hiểm xã hội.

Nhớ một câu: Mua hàng của cá nhân không hoá đơn không có nghĩa là mất quyền được trừ chi phí — chỉ cần đúng mẫu 02/TNDN là giữ được, thiếu mẫu đó mới thật sự mất.

Bước tiếp theo

• Mở cổng khách hàng, không mất phí. Sếp chỉ cần mã số thuế là vào được hotro.tckn.vn, xem hồ sơ, việc cần làm và tình trạng chứng từ hiện tại của công ty mình.

Cần người xem cùng. Sếp gửi tụi mình hồ sơ hoặc chứng từ liên quan, tụi mình soát giúp, hoặc hẹn một buổi tại tckn.vn/hen-gap-tu-van.

Miễn trừ trách nhiệm

Bài viết chỉ mang tính chất chia sẻ kinh nghiệm và phổ biến kiến thức. Không thay thế cho tư vấn pháp lý chính thức. Người đọc nên tự tìm hiểu văn bản pháp luật hiện hành hoặc liên hệ cơ quan chức năng, luật sư hoặc chuyên gia để được tư vấn cụ thể. Việc áp dụng thông tin trong bài viết là tự nguyện và người áp dụng tự chịu trách nhiệm.

#tuanthuthue
#hoachdinhthue
#taichinhkhoinghiep
#chiphiduoctru
#thuetndn

7

1

1

1

1

Tháng nào cũng chuyển tiền thuê mặt bằng. Chuyển đủ, chuyển đúng ngày, không thiếu đồng nào. Tới kỳ quyết toán, cơ quan thuế loại sạch khoản đó.

Không phải vì Sếp chi khống. Vì hợp đồng đứng tên giám đốc chứ không đứng tên công ty.

Tiền thì mất thật, mà mất hai lần: lần một trả cho chủ nhà, lần hai nộp thuế trên khoản lẽ ra được trừ.

Chuyện này không hiếm. Và nó không sửa được lúc quyết toán, vì chữ ký hai bên thì không ký lùi ngày được. Bài này ghi đủ bộ giấy tờ cho tiền thuê văn phòng, kho bãi, nhà xưởng, địa điểm kinh doanh — theo văn bản đang có hiệu lực tính tới ngày 27/09/2026.

1. Căn cứ pháp lý đang áp dụng

Ba văn bản Sếp cần biết tên:

1. 1.1. Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 116/2025/QH15, Luật số 127/2025/QH15, Luật số 133/2025/QH15, Luật số 141/2025/QH15, Luật số 143/2025/QH15 và Luật số 09/2026/QH16) — hiệu lực từ 01/10/2025. Điều 9 quy định khoản chi nào được trừ, khoản nào không.
2. 1.2. Nghị định 320/2025/NĐ-CP — hiệu lực từ 15/12/2025. Điều 9 nêu điều kiện của một khoản chi được trừ, trong đó có mức tiền phải chuyển khoản.
3. 1.3. Thông tư 20/2026/TT-BTC — Bộ Tài chính ban hành ngày 12/03/2026, có hiệu lực cùng ngày, áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2025. Điều 3 liệt kê hồ sơ của từng loại chi phí; mục 14 nói riêng về chi phí thuê tài sản của cá nhân.

Một việc rất nhiều nơi còn làm sai: Thông tư 20/2026/TT-BTC đã thay toàn bộ Thông tư 78/2014/TT-BTC và Thông tư 96/2015/TT-BTC, đồng thời bỏ phần thuế thu nhập doanh nghiệp ở tám thông tư khác. Nếu kế toán của Sếp vẫn đang dẫn Thông tư 96/2015 để giải trình cho kỳ 2026 thì đó là văn bản đã hết hiệu lực.

Riêng kỳ tính thuế năm 2025 có điều khoản chuyển tiếp: khoản chi phát sinh trước ngày 12/03/2026 mà Thông tư 96/2015 đã quy định rõ điều kiện, hồ sơ thì vẫn làm theo Thông tư 96/2015 cho kỳ 2025.

2. Bốn điều kiện để tiền thuê được tính là chi phí được trừ

Thiếu một trong bốn thì khoản tiền đó bị loại, dù Sếp đã trả tiền thật.

Mức 5 triệu đồng là chỗ nhiều Sếp chưa kịp đổi cách làm, vì mức cũ quen dùng nhiều năm cao hơn hẳn. Tiền thuê mặt bằng hầu hết đều vượt 5 triệu, nên gần như mọi hợp đồng thuê đều phải chuyển khoản.

3. Thuê của công ty, hộ kinh doanh có hoá đơn

Bộ chứng từ cần giữ:

4. Thuê của cá nhân — đúng bộ giấy Thông tư 20/2026 yêu cầu

Cá nhân cho thuê nhà thường không có hoá đơn. Mục 14 Điều 3 Thông tư 20/2026/TT-BTC ghi rõ bộ hồ sơ thay thế:

1. 4.1. Hợp đồng thuê giữa công ty và cá nhân đứng tên tài sản.
2. 4.2. Chứng từ trả tiền thuê: chuyển khoản, giữ đủ từng kỳ.
3. 4.3. Chứng từ nộp thuế thay, nếu hợp đồng thoả thuận công ty nộp thuế thay cho người cho thuê.

Ba tờ nên giữ thêm để chứng minh giao dịch có thật, dù thông tư không đòi. Một là bản sao giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản. Hai là bản sao căn cước của người cho thuê. Ba là giấy uỷ quyền của những người đồng sở hữu.

Về phần thuế của người cho thuê: cá nhân có doanh thu cho thuê tới một mức nhất định thì phát sinh nghĩa vụ thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân. Từ 01/01/2026, ngưỡng doanh thu và cách tính của hộ, cá nhân kinh doanh đã thay đổi theo Nghị định 68/2026/NĐ-CP và Nghị định 141/2026/NĐ-CP. Mức áp cho từng hợp đồng phụ thuộc tổng doanh thu cho thuê trong năm của chính người cho thuê. Sếp nhắn tụi mình đối chiếu theo từng hợp đồng cụ thể. Đừng lấy con số của hợp đồng này áp cho hợp đồng khác.

Hợp đồng phải ghi rõ ai nộp thuế. Đây là điều khoản hay bị bỏ trống, rồi cuối năm hai bên đẩy qua đẩy lại. Ghi một câu trong hợp đồng là xong.

5. Chi phí mở địa điểm kinh doanh

Mở thêm địa điểm kinh doanh, chi nhánh thì tiền thành lập cũng được tính vào chi phí, dù địa điểm đó chưa bán được đồng nào. Mục 9đ Điều 3 Thông tư 20/2026/TT-BTC yêu cầu:

1. 5.1. Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, hoặc giấy đăng ký hoạt động chi nhánh, địa điểm kinh doanh.
2. 5.2. Giấy xác nhận tạm ngừng hoặc tiếp tục kinh doanh, nếu có giai đoạn tạm dừng.
3. 5.3. Thông báo giải thể hoặc chấm dứt tồn tại chi nhánh, địa điểm kinh doanh, khi đóng.
4. 5.4. Biên bản bàn giao hiện trạng trước và sau, nếu Sếp phải trả tiền hoàn trả mặt bằng về hiện trạng cũ.

Thuê đất, thuê hạ tầng trong khu công nghiệp, khu kinh tế khi chưa hoạt động cũng được trừ, theo mục 9c: cần giấy chứng nhận đăng ký đầu tư và hợp đồng thuê ghi rõ các khoản phải trả.

6. Ba dòng phải khớp nhau

Một khoản chi bị loại thường không phải vì chi khống, mà vì ba dòng thông tin lệch nhau. Sếp tự soi theo bảng này trước khi cơ quan thuế soi:

7. Hạch toán

Định khoản dưới đây áp theo chế độ kế toán doanh nghiệp, Thông tư 99/2025/TT-BTC, ban hành 27/10/2025, hiệu lực 01/01/2026, thay Thông tư 200/2014/TT-BTC. Các chế độ khác ghi khác nhau:

1. 7.1. Doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC (ban hành 26/08/2016, còn hiệu lực): dùng tài khoản 642 Chi phí quản lý kinh doanh gộp cả bán hàng và quản lý, không có tài khoản 641 riêng; chi phí sản xuất theo dõi ở tài khoản 154.
2. 7.2. Doanh nghiệp siêu nhỏ theo Thông tư 58/2026/TT-BTC (ban hành 25/05/2026, hiệu lực 01/07/2026, thay Thông tư 132/2018): không ghi sổ kép, ghi một dòng vào sổ chi tiết chi phí.
3. 7.3. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh theo Thông tư 152/2025/TT-BTC (ban hành 31/12/2025, hiệu lực 01/01/2026, thay Thông tư 88/2021): không dùng tài khoản kế toán, ghi vào sổ chi tiết doanh thu và chi phí mẫu S2c-HKD.
4. 7.4. Hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã theo Thông tư 71/2024/TT-BTC (hiệu lực 07/10/2024, áp dụng cho năm tài chính từ 01/01/2025, thay Thông tư 24/2017). Đơn vị hành chính, sự nghiệp theo Thông tư 24/2024/TT-BTC (ban hành 17/04/2024, hiệu lực 01/01/2025). Tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài theo quy định riêng của Ngân hàng Nhà nước. Doanh nghiệp bảo hiểm, công ty chứng khoán, quỹ đầu tư, tổ chức tài chính vi mô có chế độ kế toán riêng theo ngành.
5. 7.5. Năm tài chính 2025 vẫn ghi theo Thông tư 200/2014/TT-BTC hoặc Thông tư 133/2016. Thông tư 200 hết hiệu lực từ 01/01/2026.

Bảng tra đầy đủ có ngày ban hành, ngày hiệu lực và trạng thái từng văn bản: Chế độ kế toán nào đang áp dụng cho ai.

Trạng thái hiệu lực nêu trên tra ngày 27/09/2026 tại Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật (vbpl.vn) và Công báo Chính phủ (congbao.chinhphu.vn). Sếp tự kiểm lại theo số hiệu khi dùng ở thời điểm khác.

7.6. Trả tiền thuê từng kỳ

1. 7.6.1. Nợ tài khoản 642 hoặc 641, 627 — tuỳ bộ phận sử dụng mặt bằng
2. 7.6.2. Nợ tài khoản 133 — thuế giá trị gia tăng đầu vào, nếu có hoá đơn khấu trừ
3. 7.6.3. Có tài khoản 112 hoặc 331

7.7. Trả trước tiền thuê nhiều kỳ

1. 7.7.1. Khi trả tiền: Nợ tài khoản 242 — chi phí trả trước dài hạn; Có tài khoản 112
2. 7.7.2. Mỗi kỳ phân bổ: Nợ tài khoản 642 hoặc 641, 627; Có tài khoản 242

Trả trước hai năm tiền thuê rồi đưa hết vào chi phí năm đầu là lỗi hay gặp nhất ở khoản này. Phần vượt sẽ bị loại ra khỏi năm đó.

8. Sáu lỗi làm mất tiền thuê khỏi chi phí

1. Trả tiền mặt từ 5 triệu đồng. Mức mới theo Nghị định 320/2025/NĐ-CP, thấp hơn mức nhiều Sếp còn quen.
2. Hợp đồng đứng tên cá nhân giám đốc thay vì tên công ty.
3. Chuyển tiền cho người không phải bên cho thuê — chuyển cho con, cho vợ chủ nhà mà hợp đồng không ghi.
4. Thuê thêm kho nhưng chưa đăng ký địa điểm trên giấy phép kinh doanh.
5. Trả trước nhiều năm mà đưa hết vào một năm.
6. Không có phụ lục khi đổi giá thuê, dẫn tới số trả khác số trên hợp đồng.

9. Việc cần làm ngay trong tuần này

1. Mở lại từng hợp đồng thuê đang có, kiểm bên thuê có đúng tên công ty không.
2. Kiểm cách trả tiền: còn hợp đồng nào đang trả tiền mặt trên 5 triệu thì đổi sang chuyển khoản ngay từ kỳ tới.
3. Với hợp đồng thuê của cá nhân: soát đủ ba tờ ở mục 4, và xem hợp đồng đã ghi ai nộp thuế chưa.
4. Đối chiếu mọi địa chỉ đang thuê với địa chỉ đã đăng ký trên giấy phép, thiếu thì bổ sung địa điểm kinh doanh.
5. Xếp chứng từ theo từng hợp đồng, mỗi kỳ một bộ: hợp đồng, hoá đơn, chứng từ chuyển khoản.

Soát hết mấy việc trên mất một buổi. Để tới lúc bị kiểm thì không dựng lại được, vì biên bản có chữ ký hai bên thì không ký lùi ngày.

Giữ được chi phí hợp lệ là cách kiếm tiền rẻ nhất. Không phải bán thêm hàng, không phải cắt ai. Chỉ là đừng mất quyền trừ thứ mình đã chi thật.

Sếp có hợp đồng thuê chưa chắc, gửi tụi mình coi cùng. Coi trước khi ký thì sửa được. Coi lúc quyết toán thì chỉ còn biết tiếc.

Biểu mẫu tải về cho việc này

Tụi mình soạn sẵn theo văn bản đang còn hiệu lực. Sếp bấm vào tên là tải, mở bằng Word hoặc Google Docs, điền vào chỗ có dấu chấm là dùng được. Không mất phí, không cần đăng ký.

• Bảng kê thu mua — Mẫu số 02/TNDN

Xem đủ bộ biểu mẫu và hướng dẫn chi tiết tại bài Tổng hợp chứng từ chi phí lương và bảo hiểm xã hội.

Nhớ một câu: Tiền thuê văn phòng, kho bãi trả đều mỗi tháng — chứng từ không đủ thì khoản chi thật đó bị cơ quan thuế coi như chưa từng trả.

Bước tiếp theo

• Mở cổng khách hàng, không mất phí. Sếp chỉ cần mã số thuế là vào được hotro.tckn.vn, xem hồ sơ, việc cần làm và tình trạng chứng từ hiện tại của công ty mình.

Cần người xem cùng. Sếp gửi tụi mình hồ sơ hoặc chứng từ liên quan, tụi mình soát giúp, hoặc hẹn một buổi tại tckn.vn/hen-gap-tu-van.

Miễn trừ trách nhiệm

Bài viết chỉ mang tính chất chia sẻ kinh nghiệm và phổ biến kiến thức. Không thay thế cho tư vấn pháp lý chính thức. Người đọc nên tự tìm hiểu văn bản pháp luật hiện hành hoặc liên hệ cơ quan chức năng, luật sư hoặc chuyên gia để được tư vấn cụ thể. Việc áp dụng thông tin trong bài viết là tự nguyện và người áp dụng tự chịu trách nhiệm.

#tuanthuthue
#hoachdinhthue
#taichinhkhoinghiep
#chiphiduoctru
#thuetndn

01_Tong_hop_chung_tu_thue_van_phong

Sếp muốn làm tiếp thì bắt đầu từ đâu

• Đọc tiếp theo thứ tự: Bắt đầu tại đây — các bài xếp theo trình tự việc, từ đăng ký tới quyết toán.
• Có hồ sơ chưa chắc: gửi tụi mình coi cùng tại hotro.tckn.vn. Coi trước thì sửa được, để tới lúc quyết toán thì chỉ còn biết tiếc.
• Muốn nói chuyện trực tiếp: đặt lịch gặp hoặc gọi 028.710.19.191, nhánh 101.

Miễn trừ trách nhiệm

Bài viết chỉ mang tính chất chia sẻ kinh nghiệm và phổ biến kiến thức. Không thay thế cho tư vấn pháp lý chính thức. Người đọc nên tự tìm hiểu văn bản pháp luật hiện hành hoặc liên hệ cơ quan chức năng, luật sư hoặc chuyên gia để được tư vấn cụ thể. Việc áp dụng thông tin trong bài viết là tự nguyện và người áp dụng tự chịu trách nhiệm.

362

362

362

HƯỚNG DẪN HẠCH TOÁN CHI PHÍ

TRƯỜNG HỢP MUA HÀNG CỦA CÁ NHÂN KHÔNG XUẤT HÓA ĐƠN

(Áp dụng cho nông dân sản xuất trực tiếp, người bán ve chai, đồ cũ, phế liệu)

KHI MUA HÀNG CỦA CÁ NHÂN KHÔNG XUẤT HÓA ĐƠN

1. Hợp đồng mua bán với cá nhân.
2. Bản photo CCCD của người bán.
3. Bảng kê mua hàng không có hóa đơn (Mẫu 01/TNDN).
4. Chứng từ thanh toán (ủy nhiệm chi hoặc phiếu chi).
5. Biên bản giao nhận hàng hóa.

1. MỤC ĐÍCH

Văn bản này hướng dẫn doanh nghiệp và hộ kinh doanh cách ghi nhận chi phí hợp lệ khi mua hàng của cá nhân không xuất được hóa đơn, nhưng giao dịch là có thật và đúng pháp luật.

2. CÁC TRƯỜNG HỢP ĐƯỢC ÁP DỤNG

2.1. Mua nông sản của nông dân trực tiếp trồng trọt, chăn nuôi, đánh bắt.
Ví dụ: lúa, rau, trái cây, thủy sản, sầu riêng mua tại vườn.

2.2. Mua ve chai, phế liệu của cá nhân thu gom, không đăng ký kinh doanh.
Ví dụ: giấy vụn, nhựa phế, sắt thép phế liệu.

2.3. Mua đồ cũ, tài sản đã qua sử dụng của cá nhân không kinh doanh thường xuyên.
Ví dụ: bàn ghế cũ, máy móc thanh lý, đồ nội thất cũ.

Điều kiện chung là người bán là cá nhân không kinh doanh và không có hóa đơn theo quy định.

3. NGUYÊN TẮC GHI NHẬN CHI PHÍ

3.1. Không có hóa đơn không đồng nghĩa với không được hạch toán chi phí.

3.2. Doanh nghiệp phải lập đầy đủ bộ chứng từ thay thế hóa đơn theo quy định.

3.3. Doanh nghiệp chịu trách nhiệm về tính trung thực của toàn bộ hồ sơ.

4. BỘ CHỨNG TỪ BẮT BUỘC

4.1. Hợp đồng mua bán với cá nhân

Hợp đồng cần có các nội dung sau:
Họ tên, số CCCD, địa chỉ người bán.
Tên hàng hóa, số lượng, đơn giá.
Thời điểm giao nhận hàng.
Chữ ký của hai bên.

Hợp đồng không bắt buộc công chứng.

4.2. Bản sao CCCD của người bán

Hồ sơ bắt buộc phải có:
Bản photo CCCD của cá nhân bán hàng.

Bản sao không cần công chứng nhưng phải rõ số, họ tên và ngày cấp.
CCCD dùng để chứng minh người bán là cá nhân không kinh doanh và xác định đúng đối tượng giao dịch.

4.3. Bảng kê mua hàng không có hóa đơn

Sử dụng Mẫu số 01/TNDN theo quy định.

Bảng kê phải thể hiện rõ:
1. Thông tin người bán.
2. Tên hàng hóa.
3. Số lượng, giá trị mua.
4. Ngày mua.
5. Chữ ký người đại diện doanh nghiệp.

Bảng kê do doanh nghiệp lập và lưu tại hồ sơ kế toán.

4.4. Chứng từ thanh toán

Ưu tiên thanh toán chuyển khoản cho cá nhân.

Trường hợp thanh toán tiền mặt phải có phiếu chi và chữ ký người nhận tiền, số tiền phù hợp với giao dịch thực tế.

4.5. Biên bản giao nhận hàng hóa

Khuyến khích lập đối với nông sản, phế liệu hoặc hàng hóa số lượng lớn.

Biên bản cần ghi rõ ngày giao, số lượng và tình trạng hàng hóa.

5. THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG

5.1. Hàng mua từ cá nhân không có hóa đơn không được khấu trừ thuế GTGT.

5.2. Giá trị mua vào được hạch toán theo giá thực tế thanh toán.

5.3. Doanh nghiệp bán ra vẫn kê khai và nộp thuế GTGT đầu ra theo quy định.

6. THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP

Chi phí được chấp nhận nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:
1. Phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh.
2. Có đầy đủ chứng từ theo Mục 4.
3. Giá mua phù hợp với giá thị trường.

Cơ quan thuế có quyền loại chi phí nếu giá mua bất thường, giao dịch lặp lại mang tính kinh doanh hoặc không chứng minh được nguồn gốc hàng hóa.

7. LƯU Ý QUAN TRỌNG

7.1. Không chỉ lập bảng kê mà phải có hợp đồng mua bán.
7.2. Không thanh toán tiền mặt số lớn thiếu chứng từ.
7.3. Không thiếu bản photo CCCD của người bán trong hồ sơ.
7.4. Không sử dụng cá nhân bán hàng thường xuyên để né hóa đơn.
7.5. Không kê giá mua cao hơn thực tế.

8. CƠ SỞ PHÁP LÝ

Thông tư 78/2014/TT-BTC (đã hết hiệu lực).
Thông tư 96/2015/TT-BTC (đã hết hiệu lực).
Luật Thuế giá trị gia tăng.
Bộ luật Dân sự 2015.

9. KẾT LUẬN

Mua hàng không có hóa đơn không sai.
Sai là không làm đúng và không đủ hồ sơ.

Doanh nghiệp cần hiểu đúng đối tượng, lập đủ chứng từ và lưu trữ đầy đủ, đặc biệt là CCCD của người bán, để giảm rủi ro khi quyết toán thuế.

Người viết admin: Lan Ngọc

Miễn trừ trách nhiệm
Nội dung trên chỉ mang tính chất chia sẻ và hướng dẫn chung, không thay thế tư vấn pháp lý chính thức. Người áp dụng cần tự đối chiếu quy định pháp luật hiện hành và tự chịu trách nhiệm khi thực hiện.

#tamsucungsep
#thuehkd
#hoachdinhthue
#taichinhkhoinghiep
#tuanthuthue

File mẫu

1. Mẫu hợp đồng:
2. Mẫu bảng kê 01 TNDN
3. Mẫu biên bản giao nhận

Sếp muốn làm tiếp thì bắt đầu từ đâu

• Đọc tiếp theo thứ tự: Bắt đầu tại đây — các bài xếp theo trình tự việc, từ đăng ký tới quyết toán.
• Có hồ sơ chưa chắc: gửi tụi mình coi cùng tại hotro.tckn.vn. Coi trước thì sửa được, để tới lúc quyết toán thì chỉ còn biết tiếc.
• Muốn nói chuyện trực tiếp: đặt lịch gặp hoặc gọi 028.710.19.191, nhánh 101.

Miễn trừ trách nhiệm

Bài viết chỉ mang tính chất chia sẻ kinh nghiệm và phổ biến kiến thức. Không thay thế cho tư vấn pháp lý chính thức. Người đọc nên tự tìm hiểu văn bản pháp luật hiện hành hoặc liên hệ cơ quan chức năng, luật sư hoặc chuyên gia để được tư vấn cụ thể. Việc áp dụng thông tin trong bài viết là tự nguyện và người áp dụng tự chịu trách nhiệm.

237

236

236

236

236

Cơ quan thuế kiểm tra năm nay, hỏi tập chứng từ của bốn năm trước. Sếp mở ổ đĩa ra: thư mục tên moi nhat, bên cạnh là ban cuoi, rồi ban cuoi 2, rồi ban cuoi sua lai. Người làm hồ sơ đó đã nghỉ việc từ lâu.

Chứng từ có đủ. Nhưng không ai chỉ ra được bản nào là bản đúng.

Lưu trữ hỏng thì không mất giấy, chỉ mất thứ khác: mất thời gian giải trình, mất luôn sự tin cậy của con số.

Bài này ghi cách xếp hồ sơ theo đúng tủ hồ sơ Sếp đang có trên cổng khách hàng, kèm thời hạn lưu theo luật và cách đặt tên để năm năm sau mở ra vẫn tìm được.

1. Tủ hồ sơ của Sếp đã chia sẵn sáu ngăn

Nếu Sếp đang dùng dịch vụ của tụi mình thì không phải tự nghĩ ra khung. Tủ hồ sơ trên cổng khách hàng hotro.tckn.vn đã chia sẵn, mỗi ngăn có thời hạn lưu riêng theo luật:

Chứng từ 5 năm, còn sổ sách 10 năm. Đây là chỗ hay nhầm nhất. Hoá đơn để riêng với sổ thì 5 năm, nhưng chính tờ hoá đơn đó nếu dùng trực tiếp để ghi sổ và lập báo cáo tài chính thì phải giữ 10 năm theo Điều 13. Không chắc thì giữ theo mức dài hơn.

2. Ba thứ tủ hồ sơ tự làm mà ổ đĩa thường không làm được

1. 2.1. Đếm bản, không đè bản cũ. Mỗi lần cập nhật một hồ sơ, tủ tăng số bản: bản 1, bản 2, bản 3. Bản cũ vẫn còn. Đây chính là cách hết cảnh ban cuoi 2.
2. 2.2. Tự tính hạn lưu và báo trạng thái. Mỗi hồ sơ hiện rõ: Còn hạn · Sắp tới hạn · Tới hạn cần xử lý · Lưu vĩnh viễn, kèm căn cứ điều khoản ngay cạnh. Không phải nhớ, không phải tự đếm năm.
3. 2.3. Ghi rõ nguồn của từng bản. Bản nào tụi mình làm ra, bản nào tải về từ cổng thuế, bản nào từ cổng hoá đơn điện tử. Nhờ vậy mới đối chiếu được tờ khai mình tính với tờ khai đã nộp thật. Tải lại nhiều lần cũng không sinh bản trùng, vì mỗi bản có mã tham chiếu riêng.

3. Quy tắc đặt tên — ba điều, không hơn

1. 3.1. Bắt đầu bằng ngày, dạng NĂM THÁNG NGÀY. Viết 261028 cho ngày 28/10/2026. Máy tự xếp đúng thứ tự thời gian, không cần sắp tay.
2. 3.2. Không dấu, không ký tự lạ. Dấu tiếng Việt và các ký tự như / \ : * ? " < > | làm hỏng tên khi chuyển máy hoặc tải lên. Dùng gạch dưới thay khoảng trắng.
3. 3.3. Ba phần, ngăn bằng gạch dưới: ngày_loại giấy_tên bên kia.

Mẫu dùng được ngay:

Đặt tên đúng một lần thì không phải mở file ra mới biết là gì. Đó là toàn bộ mục đích của quy tắc này.

4. Sếp tự lưu trên ổ đĩa riêng thì xếp thế nào

Vẫn dùng đúng sáu ngăn ở mục 1, để sau này đối chiếu với tủ hồ sơ không bị lệch. Trong mỗi ngăn thì chia theo năm tài chính trước, rồi mới chia nhỏ:

• 4.1. 2026_PHAP LY
• 4.2. 2026_SO SACH
• 4.3. 2026_CHUNG TU → bên trong chia tiếp: BAN HANG · MUA HANG · TIEN
• 4.4. 2026_THUE
• 4.5. 2026_BAO HIEM XA HOI

Không quá ba tầng thư mục. Sâu hơn ba tầng thì chính người xếp cũng lười mở, và hồ sơ bắt đầu rơi lung tung ra ngoài.

5. Năm lỗi làm hỏng cả kho hồ sơ

1. 5.1. Đặt tên theo trí nhớ — moi nhat, ban cuoi, sua lan 3. Người đặt tên nghỉ việc là hết đường tra.
2. 5.2. Đè bản mới lên bản cũ. Sai một lần là mất luôn bản đúng trước đó.
3. 5.3. Trộn nhiều năm trong một thư mục. Tới lúc hết hạn lưu thì không tách ra được, phải giữ hết hoặc bỏ hết.
4. 5.4. Chỉ lưu một chỗ. Máy hỏng, mất điện thoại, hết hạn tài khoản lưu trữ là mất sạch.
5. 5.5. Bỏ hồ sơ khi chưa hết hạn lưu. Chứng từ 5 năm mà dọn máy năm thứ ba là tự bỏ bằng chứng của chính mình.

6. Việc cần làm ngay trong tuần này

1. 6.1. Mở hotro.tckn.vn, vào mục Hồ sơ, xem tủ của công ty mình đang có gì. Cột Thời hạn lưu cho biết hồ sơ nào sắp tới hạn.
2. 6.2. Ngăn nào đang trống mà Sếp biết chắc là có giấy, thì gửi lên qua mục Gửi chứng từ ngay trên cổng.
3. 6.3. Đặt lại tên cho các tệp của năm nay trước, theo quy tắc ba phần ở mục 3. Năm cũ làm sau, đừng ôm hết một lượt rồi bỏ dở.
4. 6.4. Chọn một người trong công ty chịu trách nhiệm hồ sơ. Không có tên cụ thể thì việc này không ai làm.
5. 6.5. Kiểm bản sao lưu thứ hai: hồ sơ đang nằm ở mấy chỗ? Chỉ một chỗ thì thêm một chỗ nữa.

7. Tủ hồ sơ còn dùng được việc gì nữa

Ngay trên hotro.tckn.vn, cùng chỗ với tủ hồ sơ, Sếp xem được:

• 7.1. Việc cần làm — tụi mình đang chờ Sếp gửi giấy gì, hạn tới ngày nào.
• 7.2. Gửi chứng từ — đưa giấy tờ lên thẳng đúng ngăn, khỏi gửi qua tin nhắn rồi trôi mất.
• 7.3. Tài khoản phần mềm — nơi giữ tài khoản khai thuế, hoá đơn điện tử, thay cho việc ghi vào sổ tay.
• 7.4. Hỗ trợ — hỏi thẳng, có ghi lại, không lẫn vào dòng tin nhắn.

Hồ sơ xếp gọn thì lúc bị hỏi Sếp mở ra là có. Không phải đi tìm, không phải giải thích vì sao tên file lại là ban cuoi 2.

Sếp mở hotro.tckn.vn, vào mục Hồ sơ xem tủ của công ty mình. Thấy ngăn nào trống hoặc hồ sơ nào sắp tới hạn thì nhắn tụi mình, tụi mình xếp cùng.

Chưa có tài khoản trên cổng thì gửi tụi mình mã số thuế, tụi mình mở cho Sếp.

Biểu mẫu tải về cho việc này

Tụi mình soạn sẵn theo văn bản đang còn hiệu lực. Sếp bấm vào tên là tải, mở bằng Word hoặc Google Docs, điền vào chỗ có dấu chấm là dùng được. Không mất phí, không cần đăng ký.

• 7.1. Quy chế tiền lương, tiền thưởng và phúc lợi
• 7.2. Bảng chấm công theo ngày
• 7.3. Bảng chấm công theo giờ
• 7.4. Bảng thanh toán tiền lương
• 7.5. Bảng chấm chỉ tiêu công việc
• 7.6. Quyết định điều chỉnh tiền lương

Xem đủ bộ biểu mẫu và hướng dẫn chi tiết tại bài Tổng hợp chứng từ chi phí lương và bảo hiểm xã hội.

Miễn trừ trách nhiệm

Bài viết chỉ mang tính chất chia sẻ kinh nghiệm và phổ biến kiến thức. Không thay thế cho tư vấn pháp lý chính thức. Người đọc nên tự tìm hiểu văn bản pháp luật hiện hành hoặc liên hệ cơ quan chức năng, luật sư hoặc chuyên gia để được tư vấn cụ thể. Việc áp dụng thông tin trong bài viết là tự nguyện và người áp dụng tự chịu trách nhiệm.

#tuanthuthue
#hoachdinhthue
#taichinhkhoinghiep
#luutruhoso
#chungtuketoan